“Quế Phong quê em nơi ngọn nguồn sông Hiếu, Quế
Phong quê em đẹp nghĩa đẹp tình”. Lời bài hát nghe sao thân thương biết mấy
Tôi người con nơi Đồng Bằng Sông Hồng, bén duyên cô gái Nghệ
An về Bản Bon – 1 bản còn khá nhiều hộ nghèo đói, tuy ít có thời gian về thăm
quê Vợ. Nhưng với tôi mảnh đất này con người nơi đây luôn thật gần gũi
Đã 6 năm có may mắn làm rể người Thái nhưng đến giờ tôi vẫn
chưa thể học được ngôn ngữ để có thể giao tiếp cùng mọi người. Tuy nhiên chính
những hành động, cử chỉ đã giúp tôi hiểu và càng thấy yêu quý hơn. Nhưng cũng
không khỏi chạnh lòng thấy trình độ dân trí nơi đây sao còn thấp quá. Quế Phong
có quá nhiều sự phân cấp trong cuộc sống, tại Kim Sơn tôi cảm nhận được sự xô bồ,
ăn chơi và thực dụng. Nhưng ở Tiền Phong, Quang Phong, Nậm Giải tôi lại thấy được
sự thật thà và ngờ nghệch rất con người.
“Quế Phong có con sông Nậm Quàng, con sông mang vẻ đẹp thơ
mộng, dòng nước trong xanh lững lờ chảy qua vùng Quang Phong, Cắm Muộn (Cắm Muộn
cũ) “Cắm Muộn” tiếng Thái có nghĩa là tiếng nói hay quý như vàng “một lời nói một
gói vàng”, chỉ cư dân ở đây ăn nói lời hay ý đẹp. Nậm Quàng, là con sông Bạc chảy
giữa vùng đất Vàng Quang Phong và Cắm Muộn, rồi xuôi về dòng sông Hiếu. Dưới
lòng đất vùng Quang Phong, Cắm Muộn có một trữ lượng vàng khá lớn. Nhưng dân
chúng nơi đây lại không được cái “lộc” từ đất. Quyền lợi nằm trong tay một số
chủ vàng nơi khác đến thông đồng cùng một số con “bọ” khiến quanh đây chỉ còn lại
những hố đào dang dở, nhiều gia đình con cái sa vào nghiện ngập tù tội. Các
băng nhóm xã hội cũng được dịp bành trướng. Chính quyền đôi khi bất lực trước sự
bát nháo ở các bãi đào vàng
Cận sông, cận suối cho phép bà con Quế Phong tạo nên hàng
nghìn ao hồ nuôi cá, nuôi ba ba và các loài thuỷ sản khác, nhưng ôi thôi! Chủ
thực sự của các trang trại là người từ Quỳ Châu lên chiếm lĩnh
Quế Phong luôn giàu đặc sản, cộng với lòng hiếu khách của
bà con, đã để lại những ấn tượng khó phai với những ai đã một lần về thăm mảnh
đất này. Đến Quế Phong, mọi người sẽ được
thưởng thức rượu cần, loại rượu làm bằng nếp cẩm còn ngây ngất hương gạo mới,
cùng với cái ngọt dìu dịu của loại rượu được làm bằng men tự chế của bà con các
dân tộc anh em, nó làm vơi đi cơn khát của lữ khách lúc trưa hè oi ả. Cùng với
điệu lăm vông giàu bản sắc văn hoá vùng thượng nguồn là bài hát “ mời rượu cần” bày tỏ sự chân tình và gợi cảm của các cô gái
Thái.
Quế Phong có diên tích rừng tự nhiên khá lớn. Trong đó có
hàng nghìn hec ta đất lâm nghiệp. Quế Phong là địa bàn được hưởng lợi từ các
khu rựng nguyên sinh, đặc biệt là khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống. Những nơi
này còn giữ được vẻ nguyên sơ của núi rừng. Hàng trăm hec ta rừng nguyên sinh với
nhiều loại gỗ quý nằm trong sách đỏ thế giới. Đó là pơ mu, sa mu, Lim, Lát hoa,
đinh hương, xến, tấu, kim giao… cùng với nhiều lâm đặc sản, dược liệu quý hiếm
như sa nhân, Hà thủ ô, nhân trần, sâm, câu y, mộc nhĩ, nấm hương… Không những
thế, nơi đây còn bảo tồn được nhiều loài đông vật quý hiếm.
Là một huyện rẻo cao nơi thượng nguồn, địa hình rừng núi bị
chia cắt cùng với nhiều núi đá vôi, lèn đá, tạo nên những hang động có vẻ đẹp nổi
tiếng như Thẳm Mẹ Mọn, Thẩm Binh, Thẩm Nậm, Thẳm Chàng ở vùng Quang Phong, Cắm
Muộn.
Cùng với những công cụ sản xuất thô sơ mà bà con còn lưu giữ,
những cọn nước (guồng nước) ngày đêm miệt mài đổ nước lên những cánh đồng, những
chiếc cối gạo nương dùng sức nước cần mẫn đem lại cho bà con những hạt gạo trắng
ngần mà không mất sức xay giã. Những vật dụng cổ truyền này đang góp phần tạo
nên một vẻ đẹp thơ mộng mang chút hoang sơ mà chỉ ở miền sơn cước mới có.
Huyện Quế Phong có bốn con thác lớn, đó là thác Tả Pấng,
thác 9 tầng, thác Sao Va (Hạnh Dịch) và thác Hữu Văn (Hưu Văn). Vào những ngày
hè oi nóng này, Quế Phong đang giữa mùa tắm thác, các dòng thác này ngày đêm ca
hát, vang vọng những lời giao duyên… dòng thác tuôn xả như mái tóc trắng muốt của
các nàng tiên nữ, buông dài như dải lụa, bồng bềnh giữa màu xanh của thượng nguồn.
Một món quà tặng độc đáo của thiên nhiên, không phải nơi nào cũng có được. Thác
Sao Va có cái hồ nước lớn nơi chân thác. Hồ nước này nhìn có vẻ hiền từ nhưng lại
có độ sâu ít ai đo được. Theo bà con ở đây kể lại, hồ nước này có độ sâu hai
mươi sải tay, tương đương với ba mươi mét. ở độ sâu ba mươi mét, với con người
bình thường, không có thiết bị lặn hỗ trợ thì không thể xuống được tới đáy hồ.
Vì vậy, dưới đáy hồ này như thế nào cũng chỉ là phỏng đoán của bà con ở đây. Bởi
thực sự chưa có ai lặn xuống đến đáy hồ. Đến đây nhìn hồ nước, nếu thả dòng tư
duy ngược thời gian về theo năm tháng, chúng ta sẽ thấy hồ nước này có nhiều điều
thật khó hiểu.
Hàng năm, về mùa mưa lũ, nơi thượng nguồn sẽ có lũ lớn đổ về,
cùng với độ dốc hai bên sườn núi sẽ làm cho đất đá lở xuống và tấp về hồ nước
này không ít. và đã có đến hàng triệu trận lũ lớn chảy qua nơi hồ nước này
trong hàng nghìn năm về trước. Nhưng số đá lớn đó xuống hồ rồi trôi đi đâu, về
đâu? Mà hồ nước vẫn xanh trong thăm thẳm, đây thực sự là một điều bí hiểm. Hiện
nay, hồ nước này ngày ngày vẫn cung cấp cho bà con một nguồn thức ăn không ít.
Cá ở các khe suối nơi thượng nguồn của Quế Phong khá dồi dào, chỉ cần có biện
pháp bảo vệ tốt thì trong vài ba năm là số lượng cá tăng lên đáng kể. Lúc ấy,
nghề câu cá lại là một thú vui được nhiều người ưa chuộng.
Thác Sao Va một dòng thác mang nhiều câu chuyện huyền thoại
và vẻ đẹp của nó cũng thật đắm say lòng người. Dòng thác cao nhưng không dữ dằn,
thậm chí còn mềm mại như mái tóc của một cô gái ở tuổi trăng tròn.
Mùa hè du khách đến đây, được thả mình trong dòng suối mát,
được ngắm thác Sao Va và ăn đặc sản núi rừng, nhím, lợn ri, mang, vịt bầu Cắm
Muộn, thịt gà đen Tri Lễ, lợn nít, cơm
lam… thật lý tưởng cho những ai mang ý định ngược nguồn.
Quế Phong, nơi sơn cùng thuỷ tận về phía Tây Nghệ An. Nơi
có núi non trùng điệp. Với những dãy Huồi Ho, Con Cặm nối sang dãy Pù Canh Quái
có đỉnh Phả Cà Tủn cao gần 2.500 mét, bốn mùa mây phủ. Lắm thác nhiều ghềnh,
cùng với những vực sâu thăm thẳm. Biết bao điều kỳ thú của thiên nhiên đã dệt
nên nhiều truyền thuyết, nhiều câu chuyện huyền thoại. Và chính nơi mảnh đất
thượng nguồn này cũng đã lưu giữ được nhiều câu chuyện mang đậm bản sắc văn hoá
vùng miền. Câu chuyện đậm nét nhất và được tổ chức thành lễ hội hàng năm là câu
chuyện về đền Chín gian. Một ngôi đền mang tính lịch sử của một tộc người, gắn
với truyền thống chống giặc ngoại xâm của các bậc tiền bối nơi rừng thiêng núi
thẳm này.
Ngôi đền chín gian nằm trên địa phận xã Châu Kim. Ngôi đền
được chuyển dời về đây từ thế kỷ 18. Con số chín biểu thị cho chín Mường đoàn kết
gắn bó bên nhau chống chọi với thiên nhiên, đánh giặc ngoại xâm bảo vệ một dải
biên thuỳ rộng lớn nơi cửa ngõ miền Tây xứ Nghệ.
Ngôi đền
được chuyển dời về đây từ thế kỷ 18, trải qua bao thăng trầm của lịch sử, cùng
với những năm tháng chiến tranh ác liệt, ngôi đền chỉ còn là dấu tích. Năm
2004, thể theo nguyện vọng của bà con các dân tộc nơi miền Tây xứ Nghệ. Ngôi đền
được tôn tạo dựa trên khuôn mẫu của ngày xưa. Đền kiến trúc kiểu nhà sàn, sử dụng
gỗ lim, đền có Chín gian đại diện cho chín mường. Đứng đầu là Mường Tôn, ngoài
ra còn Mường Chón, Mường Quáng, Mường Hin, Mường Puộc, Mường Miễng, Mường Chứn
và Mường Pắn, Mường Chòng. Tục của đền là hiến trâu. Vào ngày lễ hàng năm từ 13
đến 15 tháng hai âm lịch, mỗi Mường tế một con trâu. Trước khi làm lễ hiến tế,
bà con phải mời thầy mo về làm đầy đủ thủ tục lễ nghi. Theo phong tục ngày trước,
mỗi Mường thờ một con trâu, ngày nay, phần lễ vẫn được đảm bảo đúng nghi thức cổ
truyền song thực hành việc tiết kiệm nên lễ hội chỉ tế có một con trâu chung
cho cả chín Mường.
Đền Chín gian được kiến trúc theo phong tục truyền thống
Thái cổ. Ngôi đền toạ lạc trên một vị trí thuận lợi. Lưng đền dựa vào dãy Pù
Canh Quái, toàn bộ mặt tiền của đền là cánh đồng ruộng bao la, có con sông Nậm
Giải uốn khúc chảy qua. Xa xa là dãy núi bao bọc, cùng với các bản làng sầm uất,
bốn mùa no đủ. Ngôi đền nằm trên ngọn đồi
cạnh con đường quốc lộ 48, thuận tiện cho du khách bốn phương về vãn cảnh, xin
lộc may mắn. Đền Chín gian mang đậm nét tâm linh nên không chỉ ngày lễ hội, mà
hàng năm những ngày lễ, tết, mồng một, ngày rằm hàng tháng, nơi đây đón nhận
không ít du khách thập phương về thăm.
Lễ hội đền chín gian được tổ chức tạo nên một phong trào uống
nước nhớ nguồn, cũng là dịp để bà con ôn lại truyền thống cha ông khai đất lập
mường, truyền thống bất khuất chống giặc ngoại xâm, bảo vệ bờ cõi. Lễ hội hàng
năm được du khách về đây thắp nén hương cầu xin may mắn, cầu cho mưa thuận gió
hoà. Ngoài ra lễ hội còn là dịp để trai thanh nữ tú gặp nhau. Lễ hội tạo được
phong trào văn hóa văn nghệ trong nhân dân chín bản, mười mường đều tập luyền
được các tiết mục hay….các trò chơi dân gian được khôi phục…tạo không khí phấn
khởi tác động vào sản xuất…
Quế phong là một huyện
giàu tiềm năng về nguồn điện năng. Hiện tại, Quế Phong có năm nhà máy thuỷ điện
đang xây dựng. Một ngày không xa, Quế Phong sẽ có hàng nghìn hec ta lòng hồ ngập
nước, cân bằng độ nóng cho miền Tây, tạo nên một vùng khí hậu lý tưởng. Cùng với
việc mở mang giao thông đi khắp mọi vùng, mở ra một mạng lưới giao thông thuỷ -
bộ hài hoà. Bên cạnh đó là vẻ đẹp sẵn có của thiên nhiên ban tặng, cùng với bản
sắc văn hoá từ lễ hội đền Chín gian, giúp Quế Phong trở thành điểm du lịch hấp
dẫn nơi vùng thượng nguồn cho du khách thập phương.”– (nguồn tỉnh ủy nghệ an)
Hãy cùng chung tay đưa những người bản địa Quế Phong thoát
khỏi cảnh nghèo đói, thiếu học. Tránh xa được thuốc phiện, mại dâm, các tệ nạn
xã hội
Ai thực sự muốn thay đổi Quế Phong hãy chia sẽ và trình bày
kế hoạch kinh doanh, ý tưởng và mọi suy nghĩ của mình.
Hãy cùng nhau nhìn về mảnh đất này, dưới con mắt một người
hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh, tôi thấy nơi đây còn rất nhiều cơ hội cho
các bạn trẻ có thể mang kiến thức của mình ứng dụng, cũng như có thể phát huy
khả năng & sức trẻ để biến mảnh đất nghèo đói này không còn sự phân hóa và
bất cập như hiện tại.
